Wykop i nasyp
Objętość wykopu, zasypka, wywóz i zakup materiału
Jak działa obliczenie
Wybierz kształt (wykop prostokątny, rów, wykop okrągły lub nasyp), wpisz wymiary i określ, czy dotyczą obiektu, dna czy górnej krawędzi wykopu, a także głębokość, przestrzeń roboczą i nachylenie skarpy. Dla rowu o zmiennej głębokości wpisz pikiety. Dodaj warstwy gruntu ze współczynnikami spulchnienia i zagęszczenia, elementy wbudowane i pojazd. Kalkulator oblicza wykop według warstw, potrzebną zasypkę, nadmiar do wywozu, niedobór nowego materiału i liczbę kursów.
Wzór i założenia
Wykop ze skarpami: V = H/6 · (A_dno + 4·A_środek + A_góra). Wykop okrągły: V = πH/3 · (r1² + r1·r2 + r2²). Rów: A = (b + n·h)·h, V = A·L; przy zmiennej głębokości metoda Simpsona między pikietami. Zasypka (zagęszczona) = wykop − elementy wbudowane; potrzebny materiał rodzimy = zasypka ÷ współczynnik zagęszczenia; wywóz (luźny) = nadmiar × spulchnienie; kursy = max(objętość ÷ objętość pojazdu, masa ÷ ładowność).
Przykład obliczenia
Fundament 10 × 8 m, przestrzeń robocza 0,6 m, nachylenie 0,5 : 1, głębokość 1,5 m: dno 11,2 × 9,2 m, góra 12,7 × 10,7 m, wykop 178,64 m³. Przy fundamencie 80 m³ zasypka wynosi 98,64 m³ w stanie zagęszczonym. Humus (0,3 m) i część nieprzydatna idą do wywozu: 74,81 m³ rodzimego, 93,51 m³ luźnego, około 122,7 t – 10 kursów pojazdem 10 m³ / 14 t (decyduje objętość).
Dodatkowe przykłady obliczeń
- Rów o szerokości dna 0,6 m, nachylenie 0,5 : 1, głębokość od 1,0 do 1,6 m na 20 m: A(h) = (0,6 + 0,5·h)·h, metodą Simpsona V = 32,8 m³; długość pochyłego dna wynosi 20,009 m.
- Nasyp 50 m² o grubości po zagęszczeniu 0,3 m = 15 m³; przy współczynniku 0,8 (1 m³ luźnego = 0,8 m³ zagęszczonego) potrzeba 18,75 m³ materiału luźnego, przy 1600 kg/m³ około 30 t.
Wykop prostokątny pod fundament 10 × 8 m (przestrzeń robocza 0,6 m, nachylenie 0,5 : 1)
| Głębokość (m) | Wykop rodzimy (m³) | Luźny ×1,25 (m³) | Powierzchnia góry (m²) |
|---|---|---|---|
| 1,0 | 113,57 | 141,97 | 124,44 |
| 1,5 | 178,64 | 223,29 | 135,89 |
| 2,0 | 249,55 | 311,93 | 147,84 |
| 2,5 | 326,56 | 408,20 | 160,29 |
| 3,0 | 409,92 | 512,40 | 173,24 |
Co wpływa na rzeczywiste zużycie
- Rodzaj gruntu i jego współczynniki spulchnienia i zagęszczenia.
- Nachylenie skarpy i przestrzeń robocza wymagane przez warunki na budowie.
- Udział urobku nadającego się do zasypki.
Częste błędy
- Przestrzeń robocza dodana i do wymiarów, i jako osobna dana.
- Porównywanie zasypki z wykopem w różnych stanach (zagęszczony a rodzimy).
- Liczenie kursów tylko według objętości, choć ładunek jest za ciężki dla ładowności pojazdu.
Najczęstsze pytania
Dlaczego nie stosuje się wzoru na ostrosłup ścięty?
W wykopie prostokątnym o jednakowych skarpach przekrój zmienia się z głębokością kwadratowo, dlatego wzór prizmoidalny jest dokładny. Wzór na ostrosłup ścięty dotyczy tylko podstaw podobnych, czego zwykle nie spełnia prostokąt z jednakowym odsunięciem.
Czy masa materiału rośnie wraz ze spulchnieniem?
Nie. Spulchnienie zwiększa objętość, a masa pozostaje taka sama – liczy się ją ze stanu rodzimego i gęstości w tym stanie.
Jak oblicza się liczbę kursów?
Liczba kursów musi spełniać oba ograniczenia: objętość ładunkową pojazdu dla materiału luźnego i dopuszczalną ładowność (nie dopuszczalną masę całkowitą pojazdu). Decyduje większa z obu liczb.